Í ársskýrslu Orkídeu fyrir árið 2025 er farið ítarlega yfir helstu áherslur, nýsköpunarverkefni og þróun liðins árs í landshlutanum. Hér á eftir fylgir umfjöllun úr skýrslunni um Terraforming LIFE, eitt stærsta og viðfeðmasta verkefni Orkídeu, þar sem sjónum er beint að nýtingu hliðarstrauma til verðmætasköpunar.

Terraforming LIFE – frá úrgangi til orku

Eitt af stærstu og metnaðarfyllstu verkefnunum sem Orkídea kemur að er Terraforming LIFE. Markmið þessa stóra samstarfsverkefnis er að hanna og þróa nýja tækni til að framleiða hágæða lífáburð og lífgas úr hliðarstraumum – nánar tiltekið úr mykju frá landbúnaði og lífrænum úrgangi frá landeldi á fiski.

Verkefnið tengir þannig saman bláa og græna hagkerfið á Suðurlandi í eina öfluga hringrás þar sem nánast ekkert fer til spillis. Með því að umbreyta úrgangi í verðmætar afurðir á hagkvæmari hátt en áður er stigið stórt skref í átt að umhverfisvænni og sjálfbærari matvælaframleiðslu.

Verkefnið hlaut veglegan styrk úr Umhverfis- og loftslagsáætlun Evrópusambandsins (CINEA) og er unnið í þéttu samstarfi First Water, Bændasamtaka Íslands, Orkídeu, Ölfus Cluster og færeysku verkfræðistofunnar SMJ.

Árið 2025

Árið 2025 var afar viðburðaríkt í framgangi verkefnisins og einkenndist af öflugu samstarfi bæði innanlands og utan:

• Rýnt í lausnir á alþjóðavettvangi: Starfsfólk Orkídeu og samstarfsaðilar fóru í dýrmætar vettvangsferðir til Færeyja og Belgíu til að kynna sér starfsemi lífgas- og áburðarvera. Í Færeyjum var Förka lífgasverið heimsótt, sem er afar sambærilegt við það sem stefnt er að í Þorlákshöfn, en þar er blandað saman fiska- og kúamykju með frábærum árangri. Reynsla færeyskra bænda sýnir minni þörf á tilbúnum áburði og umtalsverðan sparnað.
• Terraforming LIFE á stóra sviðinu: Verkefnið var í brennidepli á Lagarlífi, stærstu fiskeldisráðstefnu Íslands, þar sem yfir 700 þátttakendur komu saman. Þar stýrðu fulltrúar Orkídeu og First Water málstofu og pallborðsumræðum um tækifæri og áskoranir þess að umbreyta fiskeldismykju í verðmæti.
• Vel sótt ráðstefna á Selfossi: Til að efla þekkingarmiðlun heima fyrir stóð Orkídea, í samstarfi við Eim, fyrir stórri ráðstefnu um lífgas- og áburðarframleiðslu á Selfossi í júní. Terraforming LIFE var aðalbakhjarl viðburðarins og var verkefninu, ásamt Value4Farm, gerð ítarleg skil með fyrirlestrum og kynningarefni. Viðburðurinn myndaði afar mikilvægan vettvang fyrir samtalið við bændur, stofnanir og atvinnulíf á Suðurlandi.
• Vel heppnuð úttekt ESB: Seint á árinu tók verkefnishópurinn á móti fulltrúum frá CINEA og umsjónar- og eftirlitsstofnun Evrópusambandsins. Farið var yfir stöðu verkefnisins og framhaldið kortlagt. Gestirnir fengu jafnframt að berja augum hið mikla athafnasvæði First Water í Þorlákshöfn, sem er ein stærsta fjárfesting Íslandssögunnar.

Framtíðin er björt

Vinna við Terraforming LIFE hefur sýnt fram á gríðarleg tækifæri fyrir Suðurland. Með nýsköpun, samvinnu atvinnugreina og alþjóðlegri þekkingu er verið að leysa úrgangsvandamál og búa til vistvæna orku og áburð sem styrkir samkeppnisstöðu íslensks landbúnaðar og landeldis til framtíðar.